İklim ve toplumsal cinsiyet

Plan International’ın araştırması, iklim afetlerinin kız çocuklarının yaşamındaki çok yönlü etkilerini ortaya koydu. Save the Children’dan Shruti Agarwal, bianet’e yaptığı değerlendirmede çocukların eğitim, sağlık ve korunma haklarının iklim politikalarının merkezine alınmasını istedi.

COP31 öncesinde ekoloji aktivistleri Deniz Gümüşel ve Gülnur Aksop, iklim krizinin kadınların emeği, geçim kaynakları ve bakım sorumlulukları üzerindeki etkilerini anlattı. İki aktivist, iklim adaleti için toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten, kamusal hizmetleri güçlendiren ve kadınların karar süreçlerinde söz sahibi olduğu bir dönüşüm çağrısı yaptı.

İklim değişikliği mevcut eşitsizlikleri derinleştirip istikrarsızlığı körüklerken, toplumsal cinsiyeti gözeten iklim finansmanı, Yeşil Dış Politika ve Güvenlik Politikası söylemi içerisinde stratejik bir araç olarak öne çıkıyor. İklim eylemi, kadınları ve diğer kırılgan grupları odağa yerleştirerek dayanıklılık, adalet ve sürdürülebilir barış konusunda itici bir güce dönüşebilir. 

Agroekoloji, insanları sömüren ve toprağa zarar veren endüstriyel tarım modeline karşı geliştirilen bir yanıt. Brezilya’da agroekoloji toplum ve çevre üzerinde ciddi anlamda olumlu etki yaratıyor. Fakat şurası net: Agroekolojiyi teşvik etmek ve endüstriyel tarım modellerinin karşısına dikilmek için sağlam bir devlet politikası şart.  

Toplumsal ve ekolojik hafızanın taşıyıcısı olan kadınların toprakla kurduğu bağ, gıda üretimi kadar toplumsal yeniden üretimin ve kuşaklararası bilgi aktarımının da temelini oluşturuyor. Ancak mekanizasyon ve ataerkil hukuki düzenlemeler bu bağı tarihsel olarak zayıflattı. 

Türkiye’de toprağa bağlı üretim kısmen mevsimlik gezici işçilerin kırılgan emeğiyle sürüyor. Neoliberal tarım politikaları mevsimlik ve geçici istihdama dayanarak üretim planını esnekleştirirken emeği ucuzlatıyor; göç, etnik hiyerarşiler ve cinsiyetçi işbölümü bu döngünün etkilerini daha da derinleştiriyor. Tarladan sofraya uzanan zincirin görünmeyen yükünü çocuklar ve kadınlar daha ağır çekiyor. 

Araziye ve verimli topraklara adil erişim, gıda hakkı gibi birçok temel insan hakkının ön koşulu. Hükümetler, BM’nin toprak hakkını da içeren pek çok bildirge imzalasalar da, dünyanın dört bir yanında ölümcül arazi ihtilafları yaşanmaya devam ediyor. 

Toprak bugün tutar, yarın geri verir. Aşırı yük altında kirleticiler yeniden dolaşıma girer. Kirlilik fabrika bacalarıyla sınırlı değil. Şehir altyapısından tarla pratiğine kadar her karar toprağa iz bırakıyor. En düşük maliyetli iklim ve gıda güvenliği politikası kirliliği oluşmadan engellemektir. Kirleten bedelini öder, önleyen ise gelecek nesilleri kazanır.