Ekoloji

Kasım 2025’te, Amazon’un kalbinde yer alan Belém şehri, küresel iklim tartışmalarının odak noktası haline geldi. Brezilya Devlet Başkanı tarafından “Gerçeklerin COP’u” olarak adlandırılan COP30, vaatlerden eyleme geçişi simgelemeyi ve iklim taahhütleri konusunda gerçek bir ilerleme sağlanmasına yönelik yüksek beklentileri karşılamayı amaçlıyordu.

Yaşamın kaynağı bildiğimiz, sadakatine türküler yaktığımız toprağımız, kritik bir kavşakta. Heinrich Böll Stiftung İstanbul Ofisi’nin konunun uzmanları ve bilimsel verilerle hazırladığı Toprak Atlası, Türkiye’de toprağın iklim değişikliği, konvansiyonel tarım, pestisitler, kirlilik, kentleşme ve kırsal alanın terki gibi pek çok yapısal sorun yüzünden büyük stres yaşadığını gösteriyor. Ancak ümit var.

Doğu Karadeniz’in dik yamaçlarını kaplayan ‘çay’, yalnızca bir tarımsal ürün değil; emeği, ekolojiyi ve hafızayı dönüştüren bir kalkınma projesi. Ancak bostanlar ve kızılağaçlar, bu homojen yeşil örtünün, yani çayın gölgesinde farklı bir geleceğin imkânlarını hatırlatıyor.

COP30'un ardından öne çıkan gelişmelerden biri de Belém Cinsiyet Eylem Planı (GAP) idi. Belge 27 maddeden oluşuyor ve ulusal düzeyde de dahil olmak üzere, uygulama için çok sayıda yol sunuyor.

COP30'da elbette işler istediğimiz hızla ilerlemedi. Ancak Belém Cinsiyet Eylem Planı (GAP) yayınlanabildi. Belge 27 maddeden oluşuyor ve ulusal düzeyde de dahil olmak üzere, uygulama için çok sayıda yol öneriyor.

İklim krizi karşısında toprak salt mağdur değil, aynı zamanda potansiyel bir kurtarıcı. Türkiye’de yürütülen saha araştırmaları, “onarıcı tarım”ın sadece toprağı değil; kurumları, politikaları ve toplumsal ilişkileri de onarması gerektiğini gösteriyor.

İklim krizinin etkisiyle orman yangınları daha sık ve daha büyük hale geliyor. Doğanın kendi kalkanları, bu değişime yetişemiyor. İnsan eliyle planlanan ve uygulanan yangın sonrası restorasyon çalışmaları bu nedenle gerekli. 

Bakü’den Belém’e Yol Haritası, COP29’da belirlenen ve hayal kırıklığı yaratan yıllık 300 milyar dolar hedefiyle 2035 yılına kadar yıllık 1,3 trilyon dolar iklim finansmanı hedefi arasındaki açığı kapatmayı amaçlıyor. COP30’da destek bulacak mı?