Sosyal ve Ekoloji Dönüşüm

Fosil yakıtlardan uzaklaşmanın gereği COP 28’de nihayet kabul edildikten sonra, Santa Marta Konferansı bu vaadi daha somut bir zemine taşımaya çalıştı. Gazeteci Seden Anlar, kuralları hâlâ fosil yakıt lobisinin belirlediği uluslararası müzakere süreçlerinde ve COP31’a uzanan yolda bu çıkış ivmesinin korunup korunamayacağını ele alıyor. 

Çin’in 2018 yılında plastik atık ithalatını yasaklamasının ardından Türkiye, Avrupa’nın plastik atıkları için başlıca varış noktası haline geldi ve kendisini sürdürülebilir atık yönetiminde öncü bir ülke olarak konumlandırdı. Kasım ayında yürürlüğe girecek AB Atık Sevkiyatı Tüzüğü’ndeki değişikliklerle birlikte bu miktarın daha da artması bekleniyor.

Türkiye’de neredeyse hangi şehre baksanız, çok geçmeden doğanın bağrında açılmış derin yaralarla karşılaşırsınız. İnşaat sektörüne kireçtaşı, mermer ve çakıl sağlamak için tepeler, vadiler ve kanyonlar hoyratça oyuluyor. Anadolu’nun en simgesel doğal alanları ise altın ve nadir toprak elementleri uğruna, geride zehirli atıklar bırakan devasa maden ocaklarına dönüşüyor.

COP30'un ardından öne çıkan gelişmelerden biri de Belém Cinsiyet Eylem Planı (GAP) idi. Belge 27 maddeden oluşuyor ve ulusal düzeyde de dahil olmak üzere, uygulama için çok sayıda yol sunuyor.

Türkiye’de agroekoloji tarımsal yöntemlerin ötesine taşıp düşünsel bir rekabet alanına dönüşüyor. Topluluk refahını ve kırsalın geleceğini, sistem değişikliğine dönük taban hareketlerinden agroekolojiyi teknik bir araç olarak gören politikalara uzanan farklı söylemler arasındaki yarış şekillendiriyor.

Tarım bilgisi olduğu yerde durmaz, değişen gerçekliklerle beraber evrime uğrar. Batı Anadolu'daki Karagömlek köyünde de öyle oldu. Nüfusun azalması ve endüstriyel girdilerin büyümesi, tarımı dönüştürdü. Peki agroekoloji neden gelecek için kritik bir bakış açısı sunuyor?

Bakü’de yapılan COP29’un havası, net sıfır ve 1,5 derece hedeflerine nasıl ulaşılacağına dair küresel ve ulusal belirsizlikler ve çelişkilerle tarif edilebilir. Türkiye’nin açıkladığı strateji de bu havayı taşıyordu. 

Pek çok uzmana göre dünyanın en küçük denizinde organik kirlilikle mücadele edebilmek için ortak çabaların artırılması gerekiyor.

Yetkililer ve gıda güvenliği uzmanları, yasal düzenlemelerin yetersizliği ve caydırıcı olmayan yaptırımlar nedeniyle yasaklı pestisit klorpirifosun Türkiye’de hala kullanıldığını ifade ediyor.

Karadeniz’de yaşayan balık popülasyonları, ekolojik müdahalelerin yanı sıra su sıcaklıkları, akıntılar ve deniz habitatlarında değişimlere neden olan iklim değişikliğinden de gitgide daha olumsuz etkileniyor.